Ekim verisi bir şeyi netleştirdi: yıllık enflasyondaki düşüş durdu ve Merkez Bankası’nın yıl sonu için verdiği %28 tahmini artık fiilen geride kaldı. Bana göre asıl mesele manşetin 0,04 puan yükselmesi değil; hanenin vazgeçemediği kalemlerde, yani barınmada, sağlıkta ve eğitimde yıllık artışın hâlâ %40’ın üstünde olması. Bence bu kalemler faiz kararıyla değil, fiyatı devletin belirlediği ya da yönlendirdiği alanlarda verilecek kararlarla düşer.
Özetle ne oldu?
- TÜİK’e göre tüketici fiyatları ekimde aylık %2,58, yıllık %29,77 arttı. Eylülde aylık artış %1,84, yıllık enflasyon %29,73’tü.
- Ekonomistlerin ortalama beklentisi aylık %2,20 ve yıllık %29,28’di; gerçekleşme beklentinin 0,38 puan üstünde kaldı.
- Aralıktan bu yana fiyatlar %27,52 arttı. Yurt içi üretici fiyatları ekimde aylık %1,65, yıllık %27,41 yükseldi.
Verinin kendisi
TÜİK’in 3 Kasım’da açıkladığı verilere göre 174 alt gruptan 134’ünde fiyatlar arttı, 29’unda düştü, 11’inde değişmedi. Aylık enflasyona en büyük katkıyı gıda yaptı.
| Gösterge | Ekim 2026 | Eylül 2026 |
|---|---|---|
| TÜFE, aylık | %2,58 | %1,84 |
| TÜFE, yıllık | %29,77 | %29,73 |
| TÜFE, aralıktan bu yana | %27,52 | — |
| TÜFE, 12 aylık ortalama | %31,23 | — |
| Çekirdek B, aylık / yıllık | %2,00 / %28,46 | — |
| Yİ-ÜFE, aylık | %1,65 | %2,07 |
| Yİ-ÜFE, yıllık | %27,41 | %27,38 |
| Beklenti (AA Finans), aylık / yıllık | %2,20 / %29,28 | — |
Kaynak: TÜİK verisi; AA, Sözcü, Timeturk, Cumhuriyet ve Strateji ve Bütçe Başkanlığı aktarımı. Eylül değerleri Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın eylül değerlendirmesinden alınmıştır. Çekirdek B; işlenmemiş gıda, enerji, alkollü içecekler, tütün ve altın hariç endekstir.
| Ana grup | Aylık | Yıllık | Aylık katkı (puan) | Yıllık katkı (puan) |
|---|---|---|---|---|
| Gıda ve alkolsüz içecekler | %3,50 | %27,73 | 0,84 | 6,81 |
| Ulaştırma | %2,02 | %36,39 | 0,36 | 6,10 |
| Konut, su, elektrik, gaz | %2,84 | %40,24 | 0,34 | 4,71 |
| Giyim ve ayakkabı | %12,58 | — | — | — |
| Sağlık | — | %43,29 | — | — |
| Eğitim | — | %48,86 | — | — |
Önceki dönemle karşılaştırma: Düşüş neden durdu?
Ekimdeki aylık artış eylülün belirgin biçimde üstünde. Yıllık oranın buna rağmen yalnızca 0,04 puan yükselmesinin nedeni baz etkisi: Açıklanan yıllık oranlardan geriye doğru hesapladığımda, geçen yılın ekim ayındaki aylık artış da yaklaşık %2,55 çıkıyor. Yani bu ekim, geçen ekimden daha iyi değil; aşağı yukarı aynı.
Bence tablonun en öğretici kısmı burası. Dezenflasyonun ilerlemesi için her ayın bir yıl önceki aynı aydan belirgin biçimde düşük gelmesi gerekir. Ekimde bu olmadı. Merkez Bankası, 30 Ekim’deki Para Politikası Kurulu toplantı özetinde gıda ve enerji nedeniyle ekimde aylık enflasyonun yükselmesini beklediğini yazmıştı. Yön doğru tahmin edildi, ama gerçekleşme ekonomistlerin ortalama beklentisinin de üstünde kaldı.
Giyimdeki %12,58’lik aylık artışı ayrı okumak gerekir. Ekim, yeni sezon fiyatlarının endekse girdiği bir ay; bu yüzden bu sıçramanın büyük kısmının mevsimsel geçişten geldiğini düşünüyorum. Asıl kalıcı baskı başka yerde: konutta yıllık %40,24, sağlıkta %43,29, eğitimde %48,86. Eylül verisinde de hizmet enflasyonu %37,65, temel mal enflasyonu %15,90’dı. Ekim verisi bu ayrışmanın sürdüğünü gösteriyor.
Yıl sonu hesabı da sadeleşti. Aralıktan bu yana fiyatlar %27,52 arttı. Merkez Bankası’nın ağustostaki Enflasyon Raporu’nda yükselttiği %28’lik yıl sonu tahmininin tutması için kasım ve aralığın toplamında fiyatların yalnızca %0,38 artması gerekiyor. Kanaatimce bu artık gerçekçi değil; ekonomistlerin %29,64’lük yıl sonu ortalama beklentisi iki ayda yaklaşık %1,7’lik bir artışa karşılık geliyor.
Kimi nasıl etkiler?
- Hane halkı: Gıdadaki %3,50’lik aylık artış, gelirinin büyük kısmını mutfağa ayıran haneler için manşetten daha ağır. Türk Borçlar Kanunu m.344 gereği kira artışlarının üst sınırı 12 aylık ortalama TÜFE değişimine bağlı; bu ortalama ekim itibarıyla %31,23. Yani kira artış sınırı manşet enflasyonun üstünde kalıyor.
- Çalışanlar: Ekim verisi, ocakta memur ve emeklilerin enflasyon farkı hesabına giren aylardan biri. Beklentinin üstündeki gerçekleşme farkı büyütür; ama geriye bakan bu telafi, artışın hanenin bütçesinden çıktığı ayları geri getirmez. Bence asgari ücret pazarlığında da yıl sonu tahmininin aşılması, hedef enflasyona göre zam yapma yaklaşımını zayıflatır.
- KOBİ’ler: Üretici fiyatlarının aylık %1,65 artması, maliyet tarafında eylüle göre bir yavaşlama olduğunu gösteriyor. Ama tüketici fiyatlarının üretici fiyatlarını aşması, baskının hizmet ve kira gibi işletmenin kaçamadığı giderlerden geldiğine işaret ediyor. Politika faizi %36’dayken bence finansmana erişimde hızlı bir rahatlama beklemek gerçekçi değil.
- Kamu maliyesi: Enflasyon farkı ve kira, sağlık, eğitim gibi kalemlerdeki artış, kamunun personel ve sosyal güvenlik harcamalarını yukarı iter. Öte yandan yüksek nominal enflasyon vergi gelirini de büyütür; bu yüzden bütçe performansını nominal rakamlarla değil, reel değişimle okumak gerekir.
Karşı görüş: “Ana eğilim bozulmadı”
En güçlü itiraz şu olur: Çekirdek B endeksi aylık %2,00’de kaldı; manşetteki sıçrama gıda ve giyim gibi oynak kalemlerden geldi. Merkez Bankası da toplantı özetinde manşetteki yükselişin ana eğilime etkisinin sınırlı kalacağını, çekirdek göstergelerin daha ılımlı seyretmesini beklediğini yazmıştı. Politika faizi de çekirdek B’nin yıllık değerinin yaklaşık 7,5 puan üstünde.
Bu itirazın bir kısmına katılıyorum: Ekim verisi tek başına bir kırılma değil. Ama aylık %2’lik çekirdek artış bir yıl boyunca sürerse yıllık karşılığı yaklaşık %27 eder. Bu, Merkez Bankası’nın 2027 sonu için verdiği %15 tahminiyle uyumlu bir hız değil. Bence ana eğilim bozulmadı demek yetmez; ana eğilimin yeterince hızlı düşmediğini kabul etmek gerekir.
Belirsizlikler ve izlenecek göstergeler
- Kasım 2026, TCMB yılın son Enflasyon Raporu: %28’lik yıl sonu tahmininin nasıl güncelleneceği ve sapmanın nasıl açıklanacağı.
- Kasım 2026, TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi ve sektörel enflasyon beklentileri: Hanelerin 12 ay sonrası beklentisi son ankette %45,6’ydı; bu oranın gerilemesi, dezenflasyonun en önemli göstergesi.
- Aralık başı, TÜİK kasım enflasyonu: Kira ve hizmet kalemlerinde yavaşlama olup olmadığı.
- 10 Aralık 2026, PPK toplantısı: Beklentinin üstündeki ekim verisinin faiz adımına ve gerekçe diline yansıması.
- Ocak 2027, yönetilen fiyat ayarlamaları: Enerji ve diğer yönetilen fiyatlarda zamların ölçüsü ve takvimi.
Değerlendirme: Faiz yetmez, fiyatı kamunun belirlediği yerden başlanmalı
Bence ekim verisinin hükmü açık: Yıllık enflasyondaki düşüş durdu ve yıl sonu tahmini kaçtı. Bunun bedeli, kira, okul ve sağlık giderini erteleyemeyen hanelere yazılıyor. Geçen haftaki notlarımda aktardığım gibi hanelerin enflasyon beklentisi zaten %45,6; beklentiyi aşan her veri bu güvensizliği besliyor. Turizm yazısında işaret ettiğim hizmet enflasyonu sorunu da ekimde çözülmedi.
Ne yapılmalı? Önerim dört adım. Birincisi, ocak ayındaki yönetilen fiyat ve vergi ayarlamaları geçmiş enflasyona göre değil, açıklanmış hedefe göre yapılmalı ve takvimi şimdiden duyurulmalı. İkincisi, kira artışının tek belirleyicisinin geriye bakan ortalama olduğu bir düzende, kamu arazilerinde sosyal kiralık konut programı ve kira sözleşmelerine dair düzenli açık veri gerekir. Üçüncüsü, eğitim ve sağlıkta kamu hizmetinin kapsamı genişletilmeli; özel okul ve özel sağlık ücretlerindeki artışlar ise önceden ve gerekçesiyle açıklanmalı. Dördüncüsü, Merkez Bankası yılın son Enflasyon Raporu’nda tahminden sapmanın kaynaklarını kalem kalem açıklamalı. Güveni rakamlar değil, verilen sözün tutulması onarır; sözün tutulmadığı yerde de nedenini açıkça söylemek.
Kaynaklar
- TÜİK veri portalı, “Tüketici Fiyat Endeksi, Ekim 2026” bülteni, 03.11.2026: data.tuik.gov.tr
- Anadolu Ajansı, “Enflasyon rakamları açıklandı”, 03.11.2026: aa.com.tr
- Sözcü, “Son dakika… Ekim ayı enflasyonu açıklandı”, 03.11.2026: sozcu.com.tr
- Timeturk, “2026 Ekim enflasyonu açıklandı: TÜFE aylık %2,58, yıllık %29,77”, 03.11.2026: timeturk.com
- Cumhuriyet, “TÜİK ekim ayı enflasyonunu açıkladı”, 03.11.2026: cumhuriyet.com.tr
- Gerçek Haberci, “TÜİK ekim ayı enflasyon verilerini paylaştı: Yıllık artış yüzde 29,77”, 03.11.2026: gercekhaberci.com
- ABC Gazetesi, “Ekim enflasyonunda dikkat çeken tablo: Eğitim zam şampiyonu, giyim son sırada”, 03.11.2026: abcgazetesi.com.tr
- Kent Gazetesi, “Ekim ayı enflasyonu yüzde 29,77 arttı” (Yİ-ÜFE), 03.11.2026: kentgazetesi.com
- Malatya Haber, “Ekim Ayı Enflasyonu Açıklandı: Yıllık Artış Yüzde 29,77” (çekirdek B), 03.11.2026: battalgazi.net
- GZT, “2026 Ekim enflasyonu yüzde kaç oldu?” (Yİ-ÜFE ve beklenti), 03.11.2026: gzt.com
- Strateji ve Bütçe Başkanlığı, “2026 yılı Eylül ayı Tüketici ve Üretici Fiyat Gelişmeleri açıklandı”, 05.10.2026: sbb.gov.tr
- Foreks, “TCMB’den ekim enflasyonu uyarısı: Gıda ve enerji fiyatları artışı hızlandırabilir”, 30.10.2026: foreks.com
- Alomaliye, “TCMB 2026 enflasyon tahminini yüzde 28’e yükseltti”, 13.08.2026: alomaliye.com
- Sözcü, “Enflasyon anketi açıklandı: Ekim için beklenti yüzde 2,20” (AA Finans), 30.10.2026: sozcu.com.tr
- Türk Borçlar Kanunu (6098), m.344: mevzuat.gov.tr
Bu yazı genel bilgilendirme ve değerlendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.