Bir enflasyon hedefi, ancak yerinde durduğu sürece işe yarar. Bence Merkez Bankası’nın dün açıkladığı Enflasyon Raporu’ndaki asıl haber, 2026 tahmininin yüzde 29,5’e çıkması değil; 2027 ara hedefinin bir yıl içinde ikinci kez yükseltilmesi. Şubatta yüzde 9 olan 2027 hedefi mayısta yüzde 15’e, dün yüzde 21’e çekildi.
Hedef her raporda gerçekleşmenin peşinden giderse çapa olmaktan çıkar, gemiyle birlikte yüzmeye başlar. Bunun bedelini, ücretini, kirasını ve fiyatını o hedefe bakarak ayarlayan hane halkı ile KOBİ öder. Bugün yayımlanan Piyasa Katılımcıları Anketi de bu kaymanın beklentilere yansıdığını gösteriyor.
Ne oldu?
- 12 Kasım: TCMB, 2026 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 28’den yüzde 29,5’e çıkardı. 2027 ara hedefi yüzde 21’e yükseltildi; enflasyonun 2028 sonunda yüzde 13,5’e, 2029 sonunda yüzde 9’a inmesi öngörülüyor.
- 13 Kasım: Kasım Piyasa Katılımcıları Anketi’nde 2026 yıl sonu beklentisi yüzde 29,63’ten yüzde 30,04’e, 12 ay sonrası beklentisi yüzde 23,89’dan yüzde 24,04’e çıktı.
- Gerekçe: TCMB Başkanı Fatih Karahan revizyonu savaş kaynaklı enerji fiyatlarına bağladı; enerji grubunda yıllık enflasyon ekimde yüzde 51,4’e ulaştı. Karahan, sıkı para politikası duruşunun süreceğini söyledi.
Bir yılda dört rapor, üç farklı 2027
Aşağıdaki tablo, bu yılki dört Enflasyon Raporu’nda hedef ve tahminlerin nasıl değiştiğini gösteriyor. Şubat raporunda 2026 için nokta tahmin yerine yüzde 15–21 aralığı verilmişti.
| Rapor | 2026 ara hedef | 2026 yıl sonu tahmini | 2027 ara hedef | 2028 |
|---|---|---|---|---|
| 2026-I (12 Şubat) | %16 | %15–21 aralığı | %9 | %8 (ara hedef) |
| 2026-II (14 Mayıs) | %24 | %26 | %15 | %9 (ara hedef) |
| 2026-III (13 Ağustos) | %24 | %28 | %15 | %9 (ara hedef) |
| 2026-IV (12 Kasım) | %24 | %29,5 | %21 | %13,5 (tahmin) |
Tablo iki şey söylüyor. Birincisi, 2026 için yüzde 24’lük ara hedef korunurken tahmin hedefin 5,5 puan üstüne çıktı; yani bu yılın hedefi fiilen kaçırıldı. İkincisi, 2027 hedefi şubattan bu yana 12 puan yükseldi. Yeni rakamlar, hükümetin 6 Eylül’de açıkladığı Orta Vadeli Program’daki 2027 için yüzde 21, 2028 için yüzde 13,5 ve 2029 için yüzde 9 patikasıyla aynı. Karahan da konuşmasında OVP çerçevesinin tahminlere yansıtıldığını belirtti.
Beklentiler ne diyor?
| Gösterge | Önceki | Son |
|---|---|---|
| Piyasa: 2026 yıl sonu TÜFE beklentisi | %29,63 | %30,04 |
| Piyasa: 12 ay sonrası TÜFE beklentisi | %23,89 | %24,04 |
| Piyasa: 24 ay sonrası TÜFE beklentisi | %17,94 | %18,02 |
| Piyasa: 5 yıl sonrası TÜFE beklentisi | – | %12,15 |
| Hane halkı: 12 ay sonrası beklenti (Eylül → Ekim) | %45,60 | %43,75 |
| Reel sektör: 12 ay sonrası beklenti (Eylül → Ekim) | %32,50 | %31,80 |
| Piyasa: Aralık PPK politika faizi beklentisi | – | %35,00 (mevcut %36) |
Piyasa katılımcıları yıl sonu için TCMB’nin yeni tahmininin de 0,54 puan üstünde. Kendi hesabıma göre, ekimdeki yüzde 29,77’lik yıllık orandan yüzde 29,5’e inmek için kasım ve aralıkta toplam yaklaşık yüzde 1,6’lık aylık artış gerekiyor; anketteki aylık beklentiler (kasım %1,09, aralık %0,84) ise yaklaşık yüzde 30’a işaret ediyor. Karahan da geçen yılın düşük kasım-aralık bazı nedeniyle kasımda yıllık düşüşün duraksayabileceğini söyledi.
En çarpıcı satır hane halkı. Ailelerin 12 ay sonrası beklentisi ekimde biraz gerilese de yüzde 43,75; yeni 2027 hedefinin iki katından fazla ve piyasa beklentisinin yaklaşık 20 puan üstünde. Bu beklentiyle bakıldığında yüzde 36’lık politika faizi bile enflasyonun altında kalıyor.
TCMB’nin haklı olduğu yer
Karşı görüşün en güçlü hâlini teslim etmek gerekir. TCMB’ye göre şubattan bu yana enerji fiyatları yüzde 43 arttı, ana eğilimdeki artış yüzde 17’de kaldı. Yıllıklandırılmış ana eğilim ekimde yüzde 23,7’ye indi; hizmet enflasyonunun son üç aylık eğilimi yüzde 30,9. Yani talep tarafındaki iyileşme gerçek ve gerçekleşmesi imkânsız bir hedefi korumak da güven kazandırmazdı.
Buna katılıyorum; ama sorun hedefin değişmesi değil, nasıl değiştiği. Revizyonun kaç puanının enerjiden, kaç puanının gıdadan, kaç puanının yönetilen fiyatlardan ve beklentilerden geldiği tek tabloda verilmedi. TCMB’nin 2026 para politikası metnine göre ara hedeften sapmanın muhasebesi ancak izleyen yılın ilk raporunda yapılacak. Bu takvim, hane halkının yılbaşı ücret ve kira kararlarından sonraya düşüyor.
Kimi, nasıl etkiler?
Hane halkı ve çalışanlar: Yıl başında yüzde 24’lük hedefe güvenerek yapılan bir ücret ya da kira anlaşması, gerçekleşme yüzde 29,5–30 bandına çıkarsa alım gücü kaybı demektir. Yılbaşı ücret görüşmelerinde masaya hangi rakamın konacağı belirsizleşiyor: yüzde 21’lik hedef mi, yüzde 30’luk gerçekleşme mi, yüzde 43,75’lik hane beklentisi mi?
KOBİ’ler: TCMB’ye göre ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti ağustostan bu yana toplam 400 baz puan geriledi ve TL ticari kredi büyümesi yüzde 34 civarında. Ancak Karahan, tahmin revizyonunun gevşeme anlamına gelmediğini açıkça söyledi. Bu senaryoda finansman maliyetinin hızla düşmesini beklemek gerçekçi değil; fiyatlamasını hedefe göre yapan KOBİ, maliyeti gerçekleşmeye göre ödüyor.
Kamu maliyesi: TCMB, yönetilen ve yönlendirilen fiyat ayarlamalarını enflasyon için yukarı yönlü riskler arasında sayıyor. Yılbaşında yapılacak vergi, harç ve yönetilen fiyat güncellemeleri geçmiş enflasyona göre yapılırsa, yüzde 21’lik hedef daha ilk ayında zorlanır.
Belirsizlikler ve izlenecek tarihler
- 27 Kasım: TCMB Finansal İstikrar Raporu.
- Aralık başı: TÜİK kasım TÜFE verisi; yıllık düşüşün duraksayıp duraksamadığı.
- 10 Aralık: Yılın son PPK toplantısı (piyasa beklentisi %35).
- 18 Aralık: 2027 Para Politikası Metni; ara hedef ve hesap verme çerçevesi.
- Riskler: enerji ve doğal gaz fiyatları, sebze fiyatları, yönetilen fiyat ayarlamaları; aşağı yönlü risk olarak beklenenden zayıf iç talep.
Ne yapılmalı?
Önerilerim dört başlıkta:
- Revizyon tablosu: Her hedef ya da tahmin değişikliğinde TCMB, farkın enerji, gıda, yönetilen fiyat ve beklenti kaynaklı paylarını puan puan gösteren tek bir tablo yayımlamalı.
- Muhasebe yıl sonunu beklemesin: TCMB Kanunu’nun 42. maddesi, hedefe ulaşılamaması olasılığı ortaya çıktığında da nedenlerin Hükümete yazılı bildirilip kamuoyuna açıklanmasını öngörüyor. 2026’daki 5,5 puanlık sapma için bu açıklama şimdi yapılmalı.
- Yönetilen fiyatlara hedefe bağlı takvim: Hükümet, 2027 yılbaşı vergi, harç ve yönetilen fiyat ayarlamalarını geçmiş enflasyona değil yüzde 21’lik hedefe göre ve önceden ilan edilen bir takvimle yapmalı.
- Hane halkına doğrudan iletişim: Piyasa ile hane halkı beklentisi arasındaki 20 puanlık makas, raporun dilinin mutfağa ulaşmadığını gösteriyor. Kira gibi gerileyen kalemler, aileye anlaşılır bir dille ve düzenli olarak anlatılmalı.
Daha önce ekim enflasyonu yazısında yüzde 28’lik tahminin fiilen geride kaldığını, haftalık notlarda da TCMB’nin sapmayı kalem kalem açıklaması gerektiğini yazmıştım. Dünkü rapor sapmayı kabul etti; ama kalem kalem hesabı hâlâ vermedi.
Değerlendirme
Benim hükmüm şu: Hedefi gerçekçi kılmak doğru bir adım, ama bir yılda iki kez kaydırılan hedef, hane halkına “ücretini ve kiranı bu rakama göre ayarla” diyemez. Ailelerin bu yıldan çıkardığı ders, yüzde 43,75’lik beklentide zaten yazılı. Bu tablo ekonomi yönetiminin ortak sonucudur; para politikası tek başına onaramaz.
Yüzde 21’in güvenilirliği yeni rakamla değil, 2027 boyunca ona dokunulmamasıyla kazanılır. Bunun yolu da açık: sapmanın hesabını şimdi vermek, yılbaşı fiyat ayarlamalarını hedefe bağlamak ve hedefi bir daha “gerçekleşmeye göre” güncellememek.
Kaynaklar
- TCMB — Başkan Fatih Karahan’ın Enflasyon Raporu 2026-IV Bilgilendirme Toplantısında Yaptığı Konuşma, 12.11.2026
- TCMB — Enflasyon Raporu 2026-IV, 12.11.2026
- TCMB — Piyasa Katılımcıları Anketi, Kasım 2026, 13.11.2026
- Dünya — Piyasanın tahmini yükseldi, halkın beklentisi geriledi (Ekim 2026 Sektörel Enflasyon Beklentileri), 23.10.2026
- CNBC-e — Merkez Bankası enflasyonda ara hedef ve tahminini yükseltti, 14.05.2026
- Bloomberg HT — Yılın ilk enflasyon raporu, 12.02.2026
- Euronews — Merkez Bankası 2026 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 28’e yükseltti, 13.08.2026
- Foreks — OVP’de 2027-2029 yol haritası açıklandı, 06.09.2026
- TCMB — 2026 Yılında Para Politikası (metin, Alomaliye arşivi)
- Uzmanpara — Açık Mektup nedir? (TCMB Kanunu m.42)
- CNBC-e — TCMB 2026 PPK ve rapor takvimi
Bu yazı genel bilgilendirme ve değerlendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.