Tuğrul Yıldırım

Bir şey mi arıyorsunuz?

Bir konu, bir kelime, aklınızda kalan bir cümle.
Yazılara dön
Siyaset & Toplum6 dk okuma

SPK’nın başkanı değişti, hesap verme usulü değişmedi

SPK'ya yeni başkan atandı ama fon krizinde kalan alacakların takvimi hâlâ yok. İlk hesap 5 Kasım'da Meclis'te verilmeli; atama usulü de değişmeli.

SPK'nın başkanı değişti, hesap verme usulü değişmedi yazısının kapak görseli

SPK’nın başkanı değişti; ama fon krizinde hesap sorulacak makam bir kişi değil, bir usuldür. Bence yeni başkanın ilk sınavı makama oturması değil, dört gün sonra Plan ve Bütçe Komisyonu’na kalan alacakların takvimiyle gelmesidir. Meclis de bu fırsatı, piyasa düzenleyicisinin başına kimin, hangi gerekçeyle geldiğini açıkça konuşabileceği kalıcı bir kurala çevirmelidir.

Ne oldu?

1 Kasım 2026 tarihli, 33417 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/367 sayılı atama kararıyla Vergi Denetim Kurulu Başkanı Muhsin Atcı, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanlığına atandı. Aynı kararla Kurul’a bir başkan vekili ve bir üye de atandı. Kararda değişikliğin gerekçesine dair bir açıklama yer almıyor.

Önceki başkan Mayıs 2026’da atanmıştı. 19 Ekim’de sağlık nedeniyle istifa ettiği duyuruldu; 20 Ekim’de Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/350 sayılı kararda ise “görevden alınmıştır” ifadesi kullanıldı. Böylece SPK, 20 Ekim’den 1 Kasım’a kadar asil başkansız çalıştı.

Bu on iki gün sıradan günler değildi. 7596 sayılı fon kanunu 27 Ekim’de Resmî Gazete’de yayımlandı, SPK aynı gün ara ödeme esaslarını duyurdu ve 30 Ekim’de olağanüstü tasfiyedeki 7 fonda 235.705 yatırımcıya toplam 29,3 milyar TL ara ödeme yapılmaya başlandı.

Arka plan: Ödeme başladı, hesap bitmedi

Ödemenin söylenen tarihte başlamasını teslim etmek gerekir; 7 Ekim’de “ekim ayı içinde” diye öngörülen ara ödeme, ekimin son iş gününde başladı. Ama tablo bununla kapanmıyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz 27 Ekim’de Plan ve Bütçe Komisyonu’nda 1 milyon TL’ye kadar olan yatırımlarda 125 milyar TL net yatırım tutarı kaldığını ve ödeme sürecinin kasım ortasına kadar tamamlanmasının hedeflendiğini söyledi.

Ara ödemenin tavanı, her fonda yatırımcı başına 1 milyon TL. Bu tavanı aşan alacakların ne zaman ve hangi sırayla ödeneceğine dair açıklanmış bir takvim bulamadım. SPK’nın 1 Ekim tarihli duyurusu da yalnızca ödemelerin “ivedilikle” yapılacağını söylüyor.

Meclis’in bu krizdeki rolü ise şimdiye kadar sınırlı kaldı. 8 Ekim’de beş muhalefet grubunun fon krizine ilişkin Meclis araştırması önergeleri AK Parti ve MHP oylarıyla reddedildi. 27 Ekim’deki yazımda belirsizliğin adresinin artık SPK olduğunu yazmıştım; bugün o adresin yöneticisi değişti, sorular aynı yerde duruyor.

Bence asıl mesele kişi değil, usul

Birinci argümanım şu: Bir piyasa düzenleyicisinin başkanı, küçük fon yatırımcısından halka açık şirketin ortağına kadar geniş bir kesimin birikimini ilgilendiren kararlar verir. Böyle bir makama atama, bugün yalnızca Resmî Gazete’de bir satırla duyuruluyor. SPK’nın kendi sitesindeki ifadeyle başkan ve üyeler “Cumhurbaşkanınca atanır”; Meclis’in bu süreçte hiçbir rolü yok.

Bu tercih hukuken geçerli; ama bana göre hesap verebilirlik açısından eksik. Karşılaştırma için uzağa gitmeye gerek yok: RTÜK üyelerini TBMM Genel Kurulu seçiyor. Avrupa Birliği’nde de Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi’nin (ESMA) başkan adayı, atanmadan önce Avrupa Parlamentosu’nun ekonomi komisyonunda açık oturumda dinleniyor; komisyon 2 Eylül 2026’da son adayı 43 evet, 1 hayır, 3 çekimser oyla onayladı.

İkinci argümanım görevden almanın kaydıyla ilgili. Kamuoyuna “istifa” olarak duyurulan bir ayrılığın Resmî Gazete’ye “görevden alma” olarak geçmesi, kimseyi suçlamadan şu soruyu doğuruyor: Kurumun başı neden ve hangi usulle değişti? Bu sorunun cevabı söylentiye değil, yazılı bir gerekçeye dayanmalı. Gerekçe yazılmadığında boşluğu spekülasyon doldurur; bu da en çok piyasa güvenine zarar verir.

Üçüncü argümanım zamanlama. Kurulun asil başkansız kaldığı on iki gün, fon kanununun yürürlüğe girdiği ve ilk ödemelerin yapıldığı günlere denk geldi. Vekâlet hükümleri işliyor olabilir; ama en kritik haftada makamın boş kalmasının nedeni ve süresi de kamuoyuna açıklanmalıydı. Ödemesini bekleyen bir yatırımcı, o günlerde kurum adına kimin karar verdiğini bilmeyi hak eder.

Karşı görüş: “Piyasa hız ister, Meclis süreci siyasallaştırır”

Bu görüşün en güçlü hâli şudur: Piyasa düzenleyicisi siyasetten uzak durmalı; atamayı Meclis tartışmasına açmak, adayları parti çekişmesinin malzemesi yapar ve kriz anında karar almayı yavaşlatır. Kriz yönetiminde her günün değerli olduğu da doğru. Bu kaygıyı ciddiye alıyorum.

Ama önerdiğim şey veto değil, açık dinleme. Bir adayın Plan ve Bütçe Komisyonu’nda bir gün içinde dinlenmesi atamayı geciktirmez; zaten bu kez makam on iki gün boş kaldı. Siyasallaşma kaygısına cevabım da şu: Meclis’te açıkça sorulan bir soru, gerekçesi yazılmamış bir atamadan daha az siyasidir.

Ne yapılmalı?

Önerilerim somut ve takvimli:

  • 5 Kasım’da ilk hesap: Plan ve Bütçe Komisyonu, 5 Kasım’da Hazine ve Maliye Bakanlığı, SPK ve BDDK bütçelerini görüşecek. SPK bu oturumda kalan alacak tutarını, 1 milyon TL’yi aşan alacakların ödeme takvimini ve henüz ara ödeme başlamayan fonların listesini sunmalı; yeni başkan da soruları bizzat cevaplamalı.
  • Atamadan önce açık dinleme: SPK, BDDK ve benzeri düzenleyici kurumların başkan adayları, atanmadan önce Plan ve Bütçe Komisyonu’nda bağlayıcı olmayan açık bir oturumda dinlenmeli; bu kural kanuna yazılmalı.
  • Görevden almada yazılı gerekçe: Başkan ve üyelerin görevden alınması, kişisel verileri koruyan kısa ve yazılı bir gerekçeyle duyurulmalı.
  • Boşluğa süre sınırı: Başkanlık boşaldığında vekilin kim olduğu aynı gün açıklanmalı, asil atama için makul bir azami süre belirlenmeli.
  • Tasfiye bitene kadar düzenli rapor: SPK, tasfiye tamamlanana kadar ödeme tablosunu her ay Meclis’e ve kamuoyuna sunmalı.

5 Kasım’daki oturumda milletvekillerinin, hangi partiden olursa olsun, şu soruları sormasını bekliyorum:

  • Kasım ortasına kadar tamamlanması beklenen süreçte, ara ödeme alamayan kaç yatırımcı ve hangi fonlar kaldı?
  • 1 milyon TL’yi aşan alacaklar için sıralama ölçütü ne olacak, ilk ödeme hangi tarihte yapılacak?
  • Başkanlığın boş kaldığı günlerde Kurul’a kim vekâlet etti ve bu süreçte hangi kararlar alındı?
  • Benzer krizleri önlemek için hazırlandığı açıklanan yapısal kanun teklifi ne zaman ve hangi içerikle Meclis’e gelecek?

Bu sorular bir muhalefet listesi değil; birikimini bekleyen her yurttaşın sorusu. Cevapları komisyon tutanağına girdiği anda hem yatırımcı hem piyasa için ölçülebilir bir taahhüde dönüşür. Bence güveni yeniden kuracak olan da budur: tarih, tutar ve sorumlu makam.

Bu önerilerin hiçbiri yeni başkanın kişiliği ya da geçmişi hakkında bir hüküm içermiyor; içermemeli de. Meclis denetiminin kişileri değil kurumları hedef alması gerektiğini yazılı soru önergeleri yazımda da savunmuştum.

Kapanış

Fon krizinde yurttaşın sorduğu soru hâlâ aynı: Paramın kalanı ne zaman, hangi sırayla gelecek? Başkan değişebilir, kadro değişebilir; ama bu sorunun cevabı Meclis’te, tarihiyle ve rakamıyla verilmedikçe güven geri gelmez. Yeni dönemin ilk sınavı 5 Kasım’da.

Kaynaklar

Bir Cevap Yazın

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.